plattegronden

Klik op de foto voor een vergroting, klik op vorige in de browser om terug te keren.

Wie oude luchtfoto's bekijkt, merkt dat een groot deel van de gemeente Heemskerk eruit zag als een lappendeken. Dat zijn de oude tuinderijen; akkertjes van 35 a 40 roe (500- 600m2) omgeven door hagen. Deze hagen moesten bescherming bieden tegen de vaak sterke zeewinden. Dat gold vooral voor de vroege producten (bijv primeur-groente) en de teelt van bonen aan de stok(rijzen). Na de aardbeienteelt werden de bonen aan de stok geoogst vnl. snijbonen. Bescherming was nodig om het product onbeschadigd te kunnen oogsten.

Als een tuinderij werd aangelegd, maakte men allereerst een indeling en plantte direct daarna de heggen in de lengterichting er er dwars op. De meest gebruikte boomsoorten waren de Zwarte Els en de Haagbeuk. Tuinderijen op deze manier ingericht gaven niet alleen luwte maar hadden ook iets romantisch! Want wat werd er achter die haag gekweekt? Stond het er goed bij?

Men ging bij elkaar "tuinen", bij ieder perceel werd dan even stil gestaan en gaf men elkaar advies. Het snoeien van de haag gebeurde met een "halve maan", een soort slagzwaard. In de wintermaanden werden ze getopt op een hoogte van ca 1.50 tot 1.60. Naast de haag lag een greppel of een pad voor de afvoer per kruiwagen van de producten. In een gat van de Haag kon men heerlijk uitrusten en met elkaar praten. Horloges werden in die tijd niet gedragen. Schafttijd en koffietijd werden meestal aangegeven door een gil van moeder de vrouw. Ieder tuindersgezin herkende de stem van de vrouw des huizes. Soms werd de gek ermee gestoken; door het stemgeluid voortijdig na te doen, met als gevolg dat dat de tuinder met zijn gevolg voortijdig naar huis trok. er zijn ook verhalen dat de hagen als toilet werden gebruikt en dat daarbij diverse geintjes werden uitgehaald.

Jongens die te jong waren om aardbeien te plukken werden bezig gehouden door ze nestjes met spreeuwen en lijsters de "opvreters" bij uitstek uit te laten leeghalen. Vooral met Pinksteren heerste er een bepaalde sfeer op de landerijen. In de dagen ervoor werd alles netjes geschoffeld en geharkt. Men noemde dat de "Pinkstertuin"die vooral op tweede pinksterdag werd bekeken, oftewel er werd uitgebreid "getuind".

Dit landschap met perceelindeling en beplanting was uniek in Nederland. Men vond de tuinderijen vooral in het Heemskerkerduin, de Molenbuurt, de Kerkbuurt, de Waterakkers, Breedslag en het Hoflant. Door de uitbreiding en nieuwbouw in de jaren 60/70 en door de mechsnisatie werden de hagen een hindernis. Ze werden massaal gerooid en verdwenen. Slechts een enkele haag langs een weg of sloot bleef staan, als een soort herinnering. Toen de wijk Waterakkers werd ontworpen kwamen d plannenmakers onder de indruk van de daar nog bestaande Heggen en namen die in de wijk op. Een bjzonder exemplaar, een nog in goede staat verkerende beukenhaag, bevindt zich aan de rand van de Waterakkers langs de Rijkstraatweg, maar ij staat er wat verlaten ij. Hij is in 1928 geplant door de familie Huisman. Jan Huisman Gzn herinnert zich nog dat de haag ieder winter werd gesnoeid en ingevlochten. Het is een uniek exemplaar, 'n waar kunstwerk. Als je er in de wintermaanden doorheen kijk zie je de gevlochten structuur pas echt goed. Bewonderaars en liefhebbers van die hagen houden hun hart vast en houden de zaak goed in de gaten. Want ook deze haag is een monument en moet behouden blijven voor het nageslacht.